Việc thu gom, phân loại và xử lý rác thải y tế là nhiệm vụ quan trọng của các cơ sở y tế. Tuy nhiên, phương pháp phân loại và cách xử lý rác thải y tế nào phù hợp với quy định của Bộ Y tế và bảo vệ môi trường. Hãy cùng Awatech tìm hiểu vấn đề này qua bài viết sau đây.
Hiểu như thế nào về rác thải y tế?
Rác thải y tế là bất kỳ chất thải nào có chứa các chất nhiễm trùng nguy hiểm (hoặc có khả năng lây nhiễm). Bao gồm rác thải được tạo ra bởi các cơ sở chăm sóc y tế như bệnh viện, văn phòng bác sĩ, nha khoa, phòng khám, phòng thí nghiệm và cơ sở nghiên cứu y tế. Rác thải y tế có thể chứa các sản phẩm của cơ thể như máu hoặc các chất gây ô nhiễm khác.
Đạo luật theo dõi chất thải y tế năm 1988 định nghĩa rác thải y tế là các chất thải được tạo ra trong quá trình nghiên cứu, xét nghiệm, chẩn đoán hoặc điều trị y tế cho con người hoặc động vật. Một số ví dụ là kính, băng gạc, găng tay, vật nhọn bỏ đi (như kim hoặc dao mổ), gạc và khăn giấy.
Tình hình rác thải y tế tại Việt Nam
Tình hình rác thải y tế ở Việt Nam ngày càng phức tạp. Theo thống kê, mỗi ngày có khoảng 120.000 m3 nước thải y tế và 350 – 400 tấn rác thải y tế (trong đó có khoảng 42 tấn có thành phần nguy hại) được thải ra môi trường.
Tuy nhiên, trước thực trạng trên, nhiều cơ sở y tế vẫn chưa có phương án xử lý rác thải y tế. Hiện chỉ có 53,4% trong số 1.263 bệnh viện có công trình xử lý nước thải, 90% trong số đó có thu gom hàng ngày, 67% cơ sở y tế có lò đốt rác thải và 32,2% rác thải y tế được xử lý bằng lò nhân tạo hoặc chôn lấp tại bệnh viện.
Trước tình hình đó, nếu không có các biện pháp xử lý thích hợp và kịp thời thì tình trạng ô nhiễm môi trường do rác thải y tế ở Việt Nam sẽ ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Hậu quả là đe dọa cuộc sống của các loài sinh vật trong môi trường ô nhiễm, tăng nguy cơ dịch bệnh, ảnh hưởng đến kinh tế – xã hội và thậm chí cả con người.
Xem thêm: Công nghệ xử lý rác thải nhựa đúng cách giúp giảm ô nhiễm
Xử lý rác thải y tế phân loại như thế nào?
Chất thải thông thường
Chúng bao gồm các vật sắc nhọn, là những thứ như lưỡi dao, dao cạo và kim, tùy thuộc vào cách chúng được sử dụng. Chúng cũng được phân loại khác nhau nếu chúng được sử dụng cho các mục đích khác nhau. Đôi khi những vật dụng này cũng được đưa vào nhóm chất thải lây nhiễm.
Chất thải y tế
Bao gồm các bộ phận cơ thể người, dịch cơ thể và mô, dịch cấy và gạc. Những vật liệu này đôi khi được gọi là chất thải giải phẫu hoặc chất thải nguy hiểm sinh học.
Một số loại thuốc được xếp vào loại chất thải thuốc nguy hại. Ví dụ cụ thể như thuốc hay vắc xin hết hạn sử dụng.
Cần phải hiểu các loại chất thải y tế khác nhau để có thể phân loại đúng cách. Để bảo vệ mọi người và xử lý một cách an toàn hơn.
Một số rác thải y tế cần được xử lý tại các bãi chôn lấp. Tuy nhiên, một số yêu cầu cần phải xử lý tại các lò đốt rác y tế chuyên biệt. Tiêu hủy đảm bảo rằng tất cả các dấu vết của nhiễm trùng hoặc mầm bệnh bị tiêu diệt hoàn toàn.
Chất thải hóa học
Chất thải tồn tại dưới dạng hóa chất. Bao gồm chất thải nguy hại từ dung môi và thuốc thử trong phòng thí nghiệm. Là chất khử trùng, chất tẩy rửa và các dụng cụ kim loại y tế.
Chất thải phóng xạ
Từ Trung tâm X-quang và Xạ trị. Khi các hạt nhân phóng xạ tiếp xúc với các tia này, chất thải phóng xạ được tạo ra.
Các loại bình có chứa áp suất
Các bình áp suất như CO2, O2, bình khí ga có dễ cháy nổ, ảnh hưởng đến người sử dụng.
Xem thêm: Một số cách xử lý rác thải sinh hoạt an toàn và hợp lý
Hậu quả của quy trình xử lý rác thải y tế không đúng cách
- Gây thương tích do kim tiêm và vật sắc nhọn.
- Lây nhiễm từ các vật dụng bị ô nhiễm. Trên toàn cầu, các trung tâm y tế đã báo cáo hơn 1,7 triệu trường hợp nhiễm viêm gan B, lây lan qua tiếp xúc với kim tiêm không được khử trùng.
- Tiếp xúc gây tử vong với các chất độc hại về mặt dược lý như thuốc độc tế bào, dioxin và kim loại nặng như thủy ngân.
- Các hóa chất độc hại thải ra môi trường có thể làm ô nhiễm đất, nước, không khí và các sinh vật trong môi trường đó.
- Ô nhiễm không khí do đốt rác thải y tế không kiểm soát.
Xem thêm: 5+ cách xử lý rác thải hữu cơ hiệu quả, nhanh chóng
Những tác hại của rác thải y tế đem đến là gì?
Tất cả chất thải y tế đều gây nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng cho tất cả mọi người. Một số rác thải được tái sử dụng, dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng. Năm 2010, cả nước có 33.800 ca nhiễm mới HIV do sử dụng kim tiêm không an toàn. Hàng ngàn ca bệnh nhiễm trùng khác.
Xử lý hoặc tiếp xúc với các chất độc hại có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Những người xử lý rác thải y tế có nguy cơ cao bị thương do kim tiêm và các vật liệu nguy hiểm khác.
Xem thêm: Các phương pháp xử lý rác thải điện tử tốt nhất
Các cách xử lý rác thải y tế phổ biến hiệu quả
Xử lý khử khuẩn với hóa chất
Quy trình xử lý chất thải y tế bằng hóa chất khử trùng rất hiệu quả và chỉ sử dụng cho chất thải bệnh viện có nguy cơ lây nhiễm cao. Dựa vào đó, chất thải lây nhiễm sẽ được ngâm trong dung dịch Javen 1-2%, dung dịch Cloramin 1-2% trong thời gian ít nhất 30 phút. Trong một số trường hợp, cơ sở y tế có thể ngâm chất thải y tế lây nhiễm bằng hóa chất khử trùng chuyên dụng theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Xử lý bằng hơi nóng
Đối với chất thải y tế nguy hại lây nhiễm, có thể sử dụng phương pháp khử trùng bằng nhiệt. Rác thải y tế lây nhiễm được phân loại và cho vào máy tiệt trùng bằng hơi nước nóng để loại bỏ các yếu tố độc hại. Các cơ sở ý tế có thể đun sôi rác thải, dụng cụ y tế liên tục trong khoảng 15 phút, mang lại hiệu quả xử lý ngang bằng sử dụng máy khử khuẩn hơi nóng.
Sử dụng lò đốt
Việc sử dụng lò đốt rác y tế được coi là một trong những phương pháp xử lý rác thải y tế phổ biến nhất hiện nay. Được áp dụng đối với các loại rác thải có khả năng cháy nổ. Để tránh ô nhiễm môi trường, chất thải bệnh viện nên được đốt tại công ty xử lý chất thải y tế. Toàn bộ chất thải là tro và vi sinh vật gây bệnh đều bị tiêu diệt.
Xử lý bằng cách chôn lấp
Đối với rác thải y tế thông thường chỉ cần chôn lấp tập trung theo quy định của địa phương. Đối với rác thải y tế nguy hại cần phải ở trạng thái trơ trước khi chôn lấp để cố định các chất độc hại trong chất thải, sau đó mới đem đi chôn lấp tại bãi chôn lấp chất thải nguy hại.
Xem thêm: 5 cách xử lý rác thải công nghiệp an toàn và hiệu quả tối ưu
Quy định về phân loại và hệ thống xử lý rác thải y tế
Chất thải y tế là chất thải ở thể rắn, lỏng, khí được thải ra trong quá trình hoạt động của cơ sở y tế. Nếu xét theo mức độ nguy hiểm thì chúng sẽ được chia thành hai loại là chất thải y tế thông thường và chất thải y tế nguy hại.
- Chất thải y tế nói chung là chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, phóng xạ, dễ cháy, nổ hoặc các thành phần hóa học nguy hiểm.
- Chất thải y tế nguy hại là chất thải có chứa các yếu tố gây hại cho sức khỏe con người và môi trường sống, có tính lây nhiễm, dễ cháy, nổ, độc, ăn mòn, phóng xạ, phóng xạ hoặc có tính chất nguy hại nếu không được xử lý an toàn.
Mỗi loại chất thải được đựng trong một thùng (túi, thùng …) có màu sắc và ký hiệu chất thải y tế khác nhau, như:
Xem thêm: Singapore xử lý rác thải như thế nào xanh sạch nhất
Những lưu ý người dùng trong công nghệ xử lý rác thải y tế
Các loại rác thải y tế khác nhau từ các nguồn khác nhau đòi hỏi các phương pháp xử lý cũng phải phù hợp.
- Cơ sở xử lý cần tuân thủ các quy định về xử lý chất thải. Các quy định do các cơ quan quốc gia phát triển và rộng hơn là do WHO quy định. Thực hiện phân loại và xử lý rác thải y tế tại nguồn đúng cách.
- Nơi làm việc của nhân viên: Nhân viên cần được hướng dẫn và yêu cầu tuân thủ các quy định về phân loại và xử lý chất thải y tế. Các hội thảo liên quan giúp nhân viên luôn cập nhật những xu hướng mới nhất và những xu hướng này được đánh dấu theo thời gian.
- Kiến thức về chất thải sẽ giúp bạn phân loại và xử lý đúng cách. Mã hóa màu sẽ giúp quá trình phân loại dễ dàng hơn. Bằng cách nhận biết màu sắc, nhân viên có thể xác định loại chất thải và cách xử lý hiệu quả nhất.
Trên đây là thông tin về cách xử lý rác thải y tế đúng quy định và bảo vệ môi trường. Nếu quý khách muốn tìm hiểu về xử lý rác thải y tế thì liên hệ ngay với Awatech theo hotline 0909597235 để được hỗ trợ tư vấn nhé!
